Danuta Hryniewicz werkte als dierenarts en zag bij een boer op het erf een paar honden die leken op de vooroorlogse Poolse Herder. Ze vroeg de boer om een puppy uit een toekomstig nestje van deze twee honden, Kurta en Laska. Laska, inmiddels al een oud teefje, kreeg in 1949 één pupje, dat was Smok z Kordegarda (22-12-1949). Danuta Hryniewicz was betrokken bij het fokken van andere rassen en bracht Smok bij een lokale boer en hij werd goed bekend om zijn goede werk vermogen.

Het artikel uit het blad "Pies" van 1950, trok haar aandacht en de plaatselijke KennelClub bracht haar in contact met mevr. Kusionwicz en de kennel "z Babiej Wsi". In 1955 kocht Dr. Hryniewicz twee honden van de kennel "z Babiej Wsi", Dukat en Diuna. Smok keerde terug naar haar kennel en ze kreeg een teefje 'Wiga' uit Krakow. Wiga leek erg op de vooroorlogse Poolse Herder en komt mogelijk uit de lijnen van de kennels 'z Planty' en 'Milanowa'.

Smok

In 1956 worden er drie nesten met PON puppen geboren. Twee van Smok en Diuna en één van Smok en Wiga. Uit het eerste nest houdt ze Kuma, Nerpa en Niwa aan en van Wiga's nest Wiga-Wara. Alle honden waren wit en grijs met wit, maar uit het nest van Wiga-Wara met Smok kwam een zwart met witte reu "Re-Mis".

Re-Mis z Kordegardy

Wiga

Het ras is verder ontwikkeld door het fokken en het terugfokken met Smok (in- en lijnteelt). Dr. Hryniewicz gebruikte een doordachte inteelt die geen slechte puppen voortbracht. Ze beweert dat ze het succes van haar kennel te danken heeft aan Smok. Een homozygote hond die de sterke eigenschappen doorgaf aan zijn nageslacht en een basis heeft gelegd voor de huidige PON.

In 1956 waren 9 honden geregistreerd en dit aantal groeit langzaam. In 1958 wordt het eerste gehele nest geregistreerd van Dukat en Niwa, inclusief de bekende hond Arak Greps. Dat jaar volgt nog een belangrijk nest puppen van Smok en Kuma, hieruit komen Inkluz en Iwa.

Arak Greps z Kordegardy

Inkluz z Kordegardy

De voorlopige rasstandaard van de Poolse Herdershond was voorbereid door Maria Dubrowinowa in 1956. In 1959 werd het ras erkend door de Federation Cynologique Internationale (FCI). Het rasstandaard wordt door de FCI in 1961 goedgekeurd en geregistreerd onder nummer 251.

Dr. Hryniewicz kocht Certa z Melna (geboren 14-08-1959). Certa krijgt puppen met Krokus z Kordegardy (Smok X Diuna) als vader. Certa wordt een invloedrijke teef, die voor een goed nageslacht zorgt zoals de bekende Int. PL. CS. Kamp. Doman z Kordegardy. Een directe afstammeling van Smok. In de vroege 70-er jaren is hij een invloedrijke reu.

Doman z Kordegardy

Dr. Hryniewicz met Hajda en Isia z Kordegardy

In 1961 wordt er bij Hanna Rek in Gdansk een nest puppen geboren van Inkluz z Kordegardy en Harfa z Kordegardy, waaronder Amok Moniek. Hij wordt de eerste Poolse Kampioen en eerste Internationale Kampioen van elk ras, gefokt en voorgebracht door Polen. In 1965 werd hij in Brno World Winner. Op dezelfde show werd Szelma z Kordegardy ook World Winner. Tot het jaar 1969 heeft de Kordegarda Kennel in totaal 150 puppen gebracht, waarvan 31 kampioenen.

Amok Moniek

Szelma z Kordegardy

Vroeg in de 60-er jaren kwamen er nog twee kennels, te weten "Spod Zagla" die begint te fokken met het teefje Kamp. Garda Wtora z Kordegardy. Haar eerste nest werd geboren in 1963 met Amok Moniek als vader. De tweede kennel is 'z Psiego Raju' waar in 1964 het eerste nest puppen wordt geboren van Lider z kordegardy en Certa z Melna. Szelma gaat ook naar deze kennel nadat ze nesten heeft gegeven bij "z Lagiewnickiego Bory" en bij "z Kochidy". De "z Psiego Raju" kennel fokt een invloedrijke reu 'Gwarek z Psiego Raju', Clubwinner in 1975.

Wigor Gol z Jurty

Cwik spod Zagla, Garda Wtora z Kordegardy, Cuma, Dux en Dar spod Zagla.

Om het ras te bevorderen, wordt er door het hele land geshowd met de PON.
Ch. Wigor Gol z Jurty (geboren in 1971 uit Doman en Rola z Kordegardy) wint 35 CACs. Diverse PONs worden voorgebracht tijdens de Wereld Show in Boedapest in 1971. In 1975 zijn er 66 PON kennels in Polen, de meeste met 1 tot 3 teefjes. In ditzelfde jaar werden er 72 honden voorgebracht op de National Speciality in Bydgoszcz. Beste reu werd Gwarek z Psiego Raju en beste teef Cuma Spod Zagla.

Gwarek z Psiego Raju

Cuma spod Zagla

In 1978 werd Wigor Gol z Jurty als het standaard en perfectie van het het ras aangewezen door Prof. Jadwiga Dyakowska (bekende kynoloog en expert op het gebied van Poolse Rassen).

Het ras krijgt ook bekendheid buiten Polen. De eerste PON wordt geimporteerd naar Oost-Duitsland door Mevr. Gartenschlager, eind 60-er jaren. Het is Czeremcha z Kochidy (geboren 23-9-1967 van Amok Moniek x Szelma z Kordegardy). Mevr. Gartenschlager fokt tot de 80-er jaren onder de kennelnaam "PON-Garten". In 1969 fokt ze Akis v. PON-Garten (Doman x Czeremcha), hij wordt Internationaal, Pools, Oost Duits, Tsjechisch en Hongaars Kampioen en wordt gebruikt bij de kennel "Spod Zagla" waaruit de Poolse Kampioenen Grog en Garda voortkomen. Dany v PON-Garten, geboren in 1974 wordt Tsjechisch en Deens Kampioen en Eicko v PON-Garten (geboren in 1975) wordt Tsjechisch, Romeens en Hongaars Kampioen. Beide hebben Akis v PON-Garten als vader.

In de 70-er jaren importeren Michel en Lucienne Jasica, die al een succesvolle kennel 'Van het Goralenhof' hebben van de Tatra en de Pyreneese Berghonden, hun eerste PONs naar West Europa. Het zijn Zuk Urania (geboren in 1969 van Cwik spod Zagla en Arabella z Alty) en Miedza z Kordegardy (geboren 1970 van Doman en Beza z Lagiewnickiego Boru). De eerste kampioenen van deze kennel zijn Vasco en Vania van het Goralenhof, geboren in 1972 van Zuk en Miedza.

Het aantal geregistreerde honden stijgt sterk in de loop van de 80-er jaren. In 1984 worden er op de Poolse National Specialty 135 honden voorgebracht. Hier wordt Apasz z Bankowcow de beste reu en Arkonia z Kordegardy de beste teef. Deze jaren zijn er nog een aantal invloedrijke kennels geregistreerd. "z Gangu Dlugich van Barbara Larka, die vanuit de Kordegardy verder is gegaan met invloed van Apasz z Bankowcow.
De "z Wielgowa" vanJanusz Zerebecki, verder gegaan vanuit "z Psiego Raju' lijnen. De "Kontrapunkt" van Janina Staniszewska-Borkowska. Het eerste nestje van Kontrapunt was van Figaro z Jagniatkowa en Frytka z Kordegardy. Figaro was een zoon van Wega Gamma z Jurty, een nestzusje van Wigor Gol z Jurty. Frytka z Kordegardy komt uit een directe lijn van Smok en Diuna's eerste nest in 1956. Nog een invloedrijke kennel is 'z Zeriby', waar is gefokt met Matros z Kordegardy en Jurand Grenada.

Apasz z Bankowcow

Arkonia z Kordegardy

In 1985 wordt er voor het eerst een PON geïmporteerd in Engeland door Megan Butler van kennel "Megsflocks". In 1979 werd de eerste PON geïmporteerd door de Bearded Collie fokker Moira Morrison naar de USA. Zij importeerde Bundz ze Starego Lupkowa en Fajerka z Kordegardy.

Tot de dag van vandaag heeft de PON zich over de hele wereld verspreid.

Achter elke PON, waar ook ter wereld schuilt maar één hond - Smok z Kordegardy.

Vertalingen vanuit onderstaande bronnen
door Geja Koster-Storteboom

• -Boek "The Complete Polish Lowland Sheepdog", Terrie Cousins-Brown

• Early PONS

• website Dziechcinek

• Boek "Księga Championów 2000" van Barbara Larska